Hindistan’ın başkenti Yeni Delhi, üye ülkelerin ulusal güvenlik danışmanlarını bir araya getiren 16. BRICS Ulusal Güvenlik Danışmanları Toplantısı’na ev sahipliği yaptı.
Pazartesi ve salı günleri düzenlenen, Hindistan Ulusal Güvenlik Danışmanı Ajit Doval’ın başkanlık ettiği zirve; küresel krizlere karşı işbirliği çağrılarının yanı sıra üye ülkeler arasındaki ikili normalleşme adımlarına ve İran ile Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) arasında yaşanan sert suçlamalara sahne oldu.
Çin Dışişleri Bakanlığı’ndan yapılan açıklamaya göre Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi zirvede yaptığı konuşmada, BRICS ülkelerine Ebola salgınından yapay zekaya kadar uzanan küresel zorluklara ortaklaşa yanıt verme ve stratejik mineral kaynakları konusundaki işbirliğini güçlendirme çağrısında bulundu.
Wang, BRICS ülkelerinin küresel enerji ve gıda güvenliği sorunlarına karşı birlikte hareket etmesi ve Afrika’daki Ebola salgınıyla mücadelede birleşmesi gerektiğini belirtti.
Terörün her türüyle kararlılıkla mücadele edilmesi ve uzayın silahlandırılmasına karşı çıkılması gerektiğini vurgulayan Çinli diplomat, yapay zeka risklerinin de yakından denetlenmesi çağrısı yaptı.
Yeni Delhi’deki güvenlik toplantısında konuşan Wang, grubun “çok taraflılık bayrağını yüksekte tutması”, tek taraflılığa ve korumacılığa ise kararlılıkla karşı çıkması gerektiğini ifade etti.
Wang, “BRICS üyelerinin adalet için seslerini yükseltme ve adil sonuçlar sağlama konusunda öncülük etmesi, uluslararası ilişkilerdeki konumlarını ve rollerini artırması gerekiyor” dedi.
Wang Yi ayrıca, BRICS ülkelerini anlaşmazlıkların ve sıcak gelişmelerin çözümü için diyalog ile siyasi çözümleri desteklemeye çağırdı.
Öte yandan Hindistan Dışişleri Bakanlığı’ndan yapılan açıklamaya göre, dönem başkanı Hindistan’ın ev sahipliğinde düzenlenen toplantının yan etkinlikleri kapsamında, Hindistan Ulusal Güvenlik Danışmanı Ajit Doval ile Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi pazartesi günü bir araya geldi.
Görüşmeyi “yapıcı ve ileriye dönük” olarak nitelendiren bakanlık, iki liderin ikili ilişkilerdeki son gelişmeleri ele aldığını ve ilişkilerin kademeli olarak normalleşmesi yönündeki ilerlemeyi kaydettiğini aktardı.
İki komşu ülke arasındaki ilişkiler, 2020 yılında yaşanan sınır çatışmasıyla başlayan yıllar süren gerginliğin ardından 2024 yılında düzelme eğilimine girmişti.
Çin Dışişleri Bakanlığı’nın görüşme dökümünde ise Wang Yi’nin, “Birbirimizin temel çıkarlarına saygı duymalı ve hassas konuları uygun şekilde ele almalıyız” ifadelerine yer verildi.
İkili diyalog mekanizmalarının yeniden başlatılmasını isteyen Wang; ticaret, finans, kolluk kuvvetleri ve medya alanlarında karşılıklı değişimlerin teşvik edilmesi yönünde çağrıda bulundu.
Çinli bakan ayrıca, BRICS mekanizmasının çok kutupluluk sürecinin desteklenmesini aktif bir şekilde savunması gerektiğini vurguladı.
Kurucu üyeleri Brezilya, Rusya, Hindistan, Çin ve Güney Afrika olan BRICS grubu, son dönemde katılan yeni üyelerle genişlemesini sürdürüyor.
BRICS grubuna yakın zamanda katılan İran ve BAE arasındaki gerilim, Yeni Delhi’deki ulusal güvenlik danışmanları toplantısında açık bir hesaplaşmaya dönüştü.
Toplantıda söz alan İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreter Yardımcısı Dr. Ghadir Nezamipour, BAE’yi kendi ülkesine yönelik son askeri operasyonlarda işbirlikçi olmakla doğrudan suçladı.
Ajit Doval başkanlığında toplanan 16. BRICS NSA Zirvesi’nde konuşan Nezamipour, ABD ve İsrail’in Hürmüz Boğazı’nda saldırganlığı başlattığını belirterek, “Bu saldırıların bir kısmı… Birleşik Arap Emirlikleri topraklarında bulunan üslerden fırlatıldı” dedi.
Nezamipour, “Tüm dünya, Hürmüz Boğazı’ndaki saldırganlığın ve krizin başlatıcısının ABD ve İsrail olduğuna tanıklık etti” ifadelerini kullandı.
İranlı yetkili suçlamalarını sürdürerek, “Buna rağmen, BAE bu düşmanca eylemleri kınamak yerine, saldırganlığa doğrudan katıldı ve kendi topraklarının İran’ın sivil altyapılarına, okullarına ve hastanelerine yönelik saldırılar için bir platform olarak kullanılmasına izin verdi” şeklinde konuştu.
Abu Dabi yönetimine “iyi komşuluk ilkelerine saygı duyma” ve “barış, istikrar ve bölgesel işbirliği yolunu seçme” çağrısında bulunan Nezamipour, sivil kayıpları göstermek amacıyla, çatışmanın ilk gününde Minab kentinde hayatını kaybeden öğrencilerin fotoğrafını heyete sundu.
Yaşanan bu gerilim, geçtiğimiz ay düzenlenen dışişleri bakanları toplantısında tarafların karşı karşıya gelmesi nedeniyle ortak bir bildiri yayımlanamamasını akıllara getirdi.
Mayıs ayında Delhi’de düzenlenen o toplantıda BAE, İran’ın iddialarını kesin bir dille reddetmiş ve 40 günlük savaş sırasında İran’ın saldırılarına maruz kaldığını bildirmişti.
Dönemin BAE Devlet Bakanı Khalifa Shaheen Al Marar, “BAE, İran’ın iddialarını kesin bir dille reddetmektedir. BAE, her türlü tehdit, iddia veya düşmanca eyleme yanıt vermek için tam egemenlik, hukuki, diplomatik ve askeri haklarını saklı tutar” açıklamasını yapmıştı.
Genişleyen BRICS grubunun yeni üyeleri İran ve BAE arasındaki son tartışma, Orta Doğu krizi konusunda grup içindeki derin bölünmeleri bir kez daha ortaya koydu.
Tüm taraflarla ilişkilerini sürdüren ev sahibi Yeni Delhi, Hürmüz Boğazı gibi kritik geçiş noktalarında güvenli deniz trafiği çağrısı yaptı.
Başlangıçta Güney Afrika’yı içermeyen “BRIC” kısaltması, 2001’de İngiliz ekonomist Jim O’Neill tarafından Brezilya, Rusya, Hindistan ve Çin’in büyüme potansiyelini vurgulayan bir makalede kullanılarak literatüre girmişti.
Birliğin kuruluşu ise Rusya’nın girişimleriyle ABD ve Batılı ülkelerin küresel hakimiyetini dengeleyecek gayriresmi bir platform olarak 2009’a dayanıyor. Güney Afrika’nın da bir yıl sonra davet edilmesiyle birlik bugünkü BRICS adını aldı.
Bu yıl 4 yeni ülkenin katılmasıyla toplam üye sayısı 9’a yükselen BRICS, dünya ekonomisinde de önemli bir yere sahip.
Uluslararası Para Fonu (IMF) verilerine göre, Çin, 18,5 trilyon dolarlık ekonomisiyle birliğin bu alanda açık ara lideri konumunda. Hindistan 4,1 trilyon dolar, Brezilya 2,2 trilyon dolar, Rusya 1,9 trilyon dolar trilyon dolar, Güney Afrika ise 373 milyar dolar büyüklükteki ekonomileriyle Çin’i takip ediyor.
Üye ülkeler aynı zamanda dünyadaki toplam toprakların yaklaşık yüzde 30’una, nüfusunun yaklaşık yüzde 45’ine ve petrol üretiminin de yaklaşık yüzde 45’ine sahip konumda.
Dünyadaki mal ticaretinin de yaklaşık dörtte biri BRICS ülkeleri tarafından gerçekleştiriliyor.
The post BRICS zirvesinde İran ve BAE temsilcileri arasında tartışma çıktı appeared first on Kilis Egitim.
