“`html

ABD’deki Hükümet Kapanması Ekonomik Verileri Etkiliyor

ABD federal hükümetinin Kongre’deki bütçe anlaşmazlıkları nedeniyle 1 Ekim’de başlayan kapanma süreci, 25. gününe girmiş durumda. Bu durum, ülkenin ekonomisi ile ilgili önemli resmi verilerin açıklanmasını olumsuz etkiliyor.

Çalışma İstatistikleri Bürosu (BLS), haftalık işsizlik maaşı başvurularına dair verilerin yanı sıra 3 Ekim’de açıklanması beklenen tarım dışı istihdam raporunu da kamuoyuna sunamadı.

Enflasyon verilerini de üstlenen BLS, geçtiğimiz hafta açıklanması planlanan Üretici Fiyat Endeksi verilerini yayımlamayı erteledi; buna karşın tüketici enflasyonu verileri, dün itibarıyla gecikmeli olarak açıklandı.

Yayımlanan verilere göre, ABD’de Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE), Eylül ayında aylık %0,3, yıllık ise %3 artış göstererek beklentilerin altında kaldı. Enerji ve gıda fiyatlarını hesaba katmayan çekirdek enflasyon da aylık %0,2 ve yıllık %3 artışla yine beklentileri karşılamadı.

Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, bu verilere yönelik yorumunda, enflasyonun ABD Başkanı Donald Trump’ın ekonomi politikaları sayesinde piyasa beklentilerinin altında seyrettiğini ifade etti. Leavitt, “Hükümetin kapalı kalmasını tercih eden Demokratlar, muhtemelen Ekim ayı enflasyon raporunun yayınlanmamasına neden olacak. Bu durum işletmeler, piyasalar, aileler ve Fed için kaos yaratacaktır.” dedi.

Alternatif Veriler İstihdamı Belirliyor

Resmi verilerin eksikliğinde, ADP Araştırma Enstitüsünün özel sektör istihdamına dair raporu ile Challenger, Gray & Christmas’ın işten çıkarmalara ilişkin raporları gibi alternatif kaynaklardan istihdam piyasasının durumu hakkında bilgiler edinilmeye çalışıldı.

ADP’nin verilerine göre, Eylül ayında ABD’de özel sektör istihdamı, beklenilen artışın tersine 32 bin kişilik bir düşüş yaşadı. Ayrıca işverenlerin açıkladığı işten çıkarma sayısı, bu yıl Ocak-Eylül döneminde 946 bin 426 ile 2020’den bu yana en yüksek seviyeye ulaştı.

Fed’in Bej Kitap raporu da son haftalarda tüketici harcamalarında hafif bir gerileme olduğunu gösterdi. BLS’nin yayımladığı son verilere göre, ABD’de tarım dışı istihdam Ağustos ayında sadece 22 bin kişi artarak beklenenin altında kalırken, işsizlik oranı %4,2’den %4,3’e yükseldi.

Fed Yetkililerinin Değerlendirmeleri

Fed Başkanı Jerome Powell, bir etkinlikte yaptığı konuşmada hükümetin kapanmasının bazı verilerin zamanında açıklanmasını geciktirdiğini belirtti. Eyalet bazında işsizlik maaşı başvuruları ve ADP raporlarına göz attıklarını da ekledi.

Powell, istihdamda aşağı yönlü risklerin arttığını ve bu durumun risk dengesi değerlendirmelerini etkilediğini vurguladı. İstihdam ve enflasyon hedefleri arasında bir denge kurmanın her zaman riskli olacağını da sözlerine ekledi. Diğer Fed yetkilileri, halen enflasyonun hedefin üzerinde seyretmesi ve iş gücü piyasasındaki zayıflama hakkında farklı görüşlere sahip.

Bazı yetkililer, enflasyonun yüksek olması nedeniyle faiz indirimine karşı çıkarken, bazıları ise iş gücü piyasasındaki yavaşlama nedeniyle “temkinli faiz indirimleri” yönünde görüş belirtiyor. Trump’ın Fed yönetim kuruluna geçen ay atadığı Stephen Miran ise faizlerin yüksek olması gerekçesiyle daha hızlı indirimlere sıcak bakıyor.

Fed’in Temkinli Duruşu Sürüyor

Analistler, önemli ekonomik verilerin açıklanmasındaki aksaklığın, Fed’in ekonomik durum değerlendirmesini zorlaştırdığını ifade ediyor. Sınırlı veri akışı, Fed’in 28-29 Ekim tarihlerinde yapılacak para politikası toplantısında karar süreçlerini belirsiz kıldığını gösteriyor. Fed’in mevcut duruşunu koruyacağı tahmin ediliyor.

Analistler, piyasalarda politika faizinin %3,75-4,00 aralığına 25 baz puan indirilmesinin muhtemel olduğunu, kapanmanın uzaması durumunda Aralık ayında yapılacak toplantı öncesindeki veri akışının daha kritik hale geleceğini belirtiyor.

Tüketici Fiyatlarındaki Artış Faiz İndirimine Gidiyor

Oxford Economics ABD Başekonomist Yardımcısı Michael Pearce, Eylül ayında tüketici fiyatlarının beklenenden daha az artmasının, önümüzdeki hafta faiz indirimine yönelik olumlu bir işaret olduğunu ifade etti. Ancak enflasyonun gelecek yıl %3 civarında seyredeceği öngörüsüne dikkat çekerek, piyasanın 2026 yılı için faiz indirilmesi beklentilerinin “çok agresif” olduğunu vurguladı. Pearce, “Fed’in para politikasını gevşetme hızını yavaşlatmak amacıyla gelecek yıl üç faiz indirimi yapmasını bekliyoruz.” değerlendirmesinde bulundu.

Pearce, tarifelerin mal fiyatlarını yukarı ittiğine ve gümrük vergilerinin manşet enflasyona 0,4 puan katkı sağladığına dikkat çekti. İş gücü piyasası koşullarının son haftalarda iyileştiğine dair veri eksikliği yaşandığını ifade eden Pearce, bu sebeple faiz indiriminin oldukça olası göründüğünü, ekonomik risklerin azaldıkça enflasyon risklerinin daha fazla önem kazanacağını söyledi.

Riskler Aşağı Yönlü

American Enterprise Institute (AEI) kıdemli uzmanı Steven Kamin, verilerin beklentilerin altında kalmasına rağmen yıllık %3’lük enflasyon oranın Fed’in %2 olan hedefinin üzerinde seyrettiğine dikkati çekti. Dört yıl boyunca bu hedefin tutturulamadığını vurgulayan Kamin, tarife kaynaklı fiyat artışlarının muhtemel olduğuna ancak enflasyon beklentilerinin istikrarlı kalıp kalmayacağı konusunda belirsizliklerin sürdüğünü kaydetti.

Kamin, iş gücü talebinin zayıf olduğunu, işsizlik oranının artmamasının ise iş gücü arzındaki zayıflıktan kaynaklandığına dikkat çekti. Fed’in gelecek hafta yeniden faiz indirimine gitmesini beklediğini belirten Kamin, “Bu, zarar vermemek adına bir karar olacak, zira enflasyon kontrol altında görünmüyor ve iş gücü piyasasındaki riskler aşağı yönlü.” dedi. Eğer kapanma süreci sona ererse, Aralık ayında Fed’in stratejisini yeniden değerlendirme fırsatı bulabileceğini ifade etti.

Fed’in Odağı İş Gücü Piyasasına Kaydı

Fitch Ratings ABD Ekonomik Araştırmalar Başkanı Olu Sonola ise son enflasyon verisinin Fed için bir rahatlma kaynağı olabileceğini, bunun gelecek hafta faiz indirimini etkilemeyeceğini belirtti. Sonola, “Fed, önümüzdeki birkaç ay boyunca enflasyonun %3 civarında seyretmesinden memnun olacaktır. Gümrük vergilerinin fiyatlara etkisi genel olarak sınırlı kalırken, odağın zayıflayan iş gücü piyasasına kaydığı görülüyor.” şeklinde konuştu.

Gelecek haftaki olası faiz indirimlerinin “sigorta” amaçlı olabileceğini belirten Sonola, Aralık ayına kadar hükümetin yeniden açılmasını ve Fed’in istihdam verilerine dair daha net bir tabloya sahip olmasını umduğunu sözlerine ekledi. Ayrıca, Fed’in ADP özel sektör istihdam verileri ile eyalet bazındaki işsizlik maaşı başvuruları gibi alternatif verilere daha fazla önem vereceğine dikkat çekti ve ADP verilerinin Eylül ayında iş kayıplarını gösterdiğini vurguladı.

“`